Natuur is geen decor, maar een levend systeem

Natuur. We zien het vaak als iets dat zijn eigen gang gaat. Dat is al lang niet meer zo. Echt ongerepte natuur bestaat in Nederland vrijwel niet meer. De mens heeft overal ingegrepen. Bomen in onze gemeente? Het merendeel is aangeplant. Zelfs wat we bossen noemen, is vaak aangelegd en beheerd. En die groene biljartlakens met Engels raaigras in het buitengebied? Dat is geen natuur, dat is industrie.

Je kunt het vergelijken met de planten in je huiskamer. Waarom kost het zoveel moeite om die levend te houden? Omdat ze niet staan waar ze thuishoren, in een bodem die rijk en levend is. Na een tijdje houdt de grond in de pot geen water meer vast. Het loopt er zo doorheen. De plant lijkt droog te staan, terwijl de wortels ondertussen rotten in stilstaand water.

Dat is precies wat we op grote schaal met de natuur doen. We willen bomen tussen onze huizen. Onder de tegels zoeken hun wortels naar een voedzaam netwerk dat er simpelweg niet is. In een echt bos zijn bomen, struiken en schimmels verbonden via ondergrondse netwerken van mycelium, waarin water en voedingsstoffen worden gedeeld. Tussen woningen is de bodem arm en dood, en dan vragen we ons af waarom bomen het slecht doen.

In het buitengebied is de bodem te vergelijken met uitgeputte potgrond. Door jarenlange teelt van monoculturen raakt de bodem steeds verder verschraald. We proberen dat te repareren met kunstmest. Maar zelfs dierlijke mest verliest aan kwaliteit wanneer dieren een eenzijdig, arm dieet krijgen. Planten nemen de voeding snel op, wat achterblijft is kale grond. Water zakt weg, verdwijnt via sloten en kanalen, en na een flinke regenbui is het land toch weer droog.

Het is hoog tijd dat we de natuur weer ruimte geven om te groeien zoals zij dat zelf doet. Met gezonde bodems die water vasthouden als een spons, met planten die deel uitmaken van een levend netwerk. En die huisplant? Zet die eens in een pot vol humusrijke aarde. Daar knapt hij zichtbaar van op. Natuurlijk!